پیشگویی شهادت امیرالمومنین(ع) به ابن ملجم

و از آن جمله حسن بن محبوب (بسند خود) از اصبغ بن نباته حدیث كند كه گفت: ابن ملجم (مرادى) در زمره دیگران كه (با آن حضرت) بیعت كردند، آمد و با على علیه السّلام بیعت كرد، و رو گرداند (كه برود) أمیر المؤمنین علیه السّلام براى بار دوم او را خواند و بیعت محكمى از او گرفت و تأكید فرمود كه بیعت را نشكند، و او چنان كرد، و رو گرداند (كه برگردد) أمیر المؤمنین علیه السّلام براى سومین بار او را خواست و به محكمى از او بیعت گرفت و تأكید كرد كه بی وفائى نكند و بیعت را نشكند، (این بار) ابن ملجم گفت: اى امیر مؤمنان به خدا سوگند ندیدم با كسى این گونه كه با من رفتار می كنى رفتار كنى؟ أمیرالمؤمنین علیه السّلام (بیكى از اشعار عمر و بن معدی كرب تمثل جسته، كه ترجمه‏اش ذیلا از نظر شما میگذرد و شرحش پس از آن بیاید و) فرمود:

«من زندگى یا عطاى باو را میخواهم ولى او اراده كشتن مرا دارد، عذر خود یا عذر پذیر خود را نسبت بدوست مرادى خود بیاور.»

اى ابن ملجم برو كه به خدا سوگند گمان ندارم بدان چه گفتى وفا كنى؟

توضیح شعر:

 شعرى كه حضرت علیه السّلام بدان تمثل جست از اشعار عمر و بن معدیكرب است كه با شخصى بنام قیس بن مكشوح مرادى رفاقت داشت، و بواسطه پیش آمدى میانه آن دو بهم خورد،

و قیس بن مكشوح شروع بكینه‏توزى در برابر عمرو كرد، و عمرو در برابر باو احسان و نیكى مینمود، و عمرو بن معدیكرب این شعر را در همین باره گفته است، و مصراع اول این شعر را برخى «حبائه» بباء موحده و همزه خوانده‏اند كه بمعناى عطاء است، و برخى «حیاته» بیاء و تاء خوانده‏اند كه بمعناى زندگى است، و ما در ترجمه هر دوى آن دو معنا را بنحو تردید ذكر كردیم، و مصراع دوم نیز احتمال چند معنى دارد كه ما دو تاى آنها را در ترجمه بنحو تردید بیان داشتیم.

متن عربی:

وَ رَوَى الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ السَّبِیعِیِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ أَتَى ابْنُ مُلْجَمٍ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع فَبَایَعَهُ فِیمَنْ بَایَعَ ثُمَّ أَدْبَرَ عَنْهُ فَدَعَاهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فَتَوَثَّقَ مِنْهُ وَ تَوَكَّدَ عَلَیْهِ أَلَّا یَغْدِرَ وَ لَا یَنْكُثَ فَفَعَلَ ثُمَّ أَدْبَرَ عَنْهُ فَدَعَاهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع الثَّانِیَةَ فَتَوَثَّقَ مِنْهُ وَ تَوَكَّدَ عَلَیْهِ أَلَّا یَغْدِرَ وَ لَا یَنْكُثَ فَفَعَلَ ثُمَّ أَدْبَرَ عَنْهُ فَدَعَاهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع الثَّالِثَةَ فَتَوَثَّقَ مِنْهُ وَ تَوَكَّدَ عَلَیْهِ أَلَّا یَغْدِرَ وَ لَا یَنْكُثَ فَقَالَ ابْنُ مُلْجَمٍ وَ اللَّهِ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ مَا رَأَیْتُكَ فَعَلْتَ هَذَا بِأَحَدٍ غَیْرِی فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع‏

                            أُرِیدُ حِبَاءَهُ وَ یُرِیدُ قَتْلِی             عَذِیرَكَ مِنْ خَلِیلِكَ مِنْ مُرَادٍ

 امْضِ یَا ابْنَ مُلْجَمٍ فَوَ اللَّهِ مَا أَرَى أَنْ تَفِیَ بِمَا قُلْت‏.

الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد،ج‏1،ص13