پایگاه اشعارروضه ومقتل اهل بیت (ع)

علامه مجلسی(ره) از بعضی از كتب زیارات، از علی بن ابراهیم، و او از پدرش، و او از سعد اشعری قمی نقل می كند كه گفت در محضر امام رضا(ع) بودم، به من فرمود:"ای سعد از برای ما در نزد شما(در قم) قبری وجود دارد: سعد عرض كرد: قربانت گردم آیا مقصود شما قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر(ع) است؟ امام رضا(ع) فرمود:

"نَعَمْ مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِها فَلَهُ الْجَنَهٌ؛آری كسی كه با معرفت به شأن او، او را زیارت كند، بهشت برای او است."

سپس حضرت رضا(ع) چگونگی زیارت مرقد مطهر حضرت مصعومه(ع) را برای سعد، چنین بیان كرد، وقتی كنار قبرش رفتی در نزد بالای سر آن حضرت رو به قبله بایست و 34 مرتبه اللهُ اكبر‎‎‎‎‏‏ُ و 33 بار سْبًحانُ اللهِ و 33 بار الحمدللهِ بگو، آنگاه بگو:

اَلسُلامْ علی آدم صفوة الله. تا آخر زیارت(15)

از ویژگی های این زیارت این است كه مطابق دستور حضرت رضا(ع) در آغاز آن 34 بار تكبیر و 33 بار تسبیح و 33 بار حمد گفته می شود، چنین دستوری در مورد زیارت های دیگر دیده نشده.

آری این سرآغاز توحیدی، برای آن است كه زائر هنگام زیارت آنخاتون ارجمند دو سرا، با توجه و حضور قلب، و توحید و تنزیه و شكر خدا وارد گردد، و بااین حالت ملكوتی با حضرت مصعومه(ع) ارتباط برقرار نماید، كه چنین حالتی، عالی ترین حال بنده خدا در برابر عظمت مقام اولیای خدا است تا با روحی پاك و قلبی صاف و دور از شوائب و آلودگی ها به زیارت بپردازد و نتیجه خوب بگیرد.

8ـ القاب پیام آور

در مورد حضرت مصعومه(ع) دو زیارتنامه نقل شده، یكی همان زیارتنامه معروف است، كه علامه مجلسی آن را از حضرت رضا(ع) نقل نموده است.(16)

دیگری زیارتنامه ای است كه صاحب كتاب انوار المشعشعین(شیخ محمد علی بن حسین كاتوزیان، در همین كتاب، جلد 1، چاپ سنگی)(17)نقل كرده است، در فرازی از این زیارتنامه، خطاب به حضرت مصعومه(ع) چنین می خوانیم:

اَلسَلامُ عَلَیْكِ اَیَتُهَا الطاهِرَهُ الْحَمِیدَهُ الْبَرَهُ الرِشِیدَهُ، التَقِیَهُ النَقِیَهُ الرَضِیَهُ الْمَرْضِیَهُ؛

سلام بر تو ای پاك سرشت و پاك روش، ای ستوده، ای نیكوكار، ای بانوی رشد یافته و پاك و پاكیزه، ای بانوی شایسته و پسندیده."(18)

در این فراز به هشت لقب از القاب حضرت مصعومه(ع) تصریح شده كه هر كدام پیام آور یكی از ابعاد ارزش های والای زندگی درخشان او است.

هر یك از این القاب و صفات كافی است كه ما را به مقام های عالی و درجات ممتاز معنوی او رهمنون گردد، شخصیتی كه همه ابعاد روش و منش و فكر و ذكر و عمل او بر اساس پاكی، صداقت، شایستگی، تفكر و رشد دینی و عرفانی، و مورد پسند خدا و رسول و امامان(ع) پی ریزی شده، و در این راستا قرار گرفته است، و به طور خلاصه، این صفات بیانگر مقام عصمت و طهارت ذاتی و اكتسابی او است، كه هر كدام، چون آینه نشان دهنده جمال و كمال او می باشند.

9ـ شفاعت وسیع حضرت مصعومه(ع)

در ذیل روایتی كه قبلاً در مورد پیش گویی امام صادق(ع) از تولد حضرت مصعومه(ع) و وفات او در قم ذكر شده است:

"...وَاِسْمُها فاطِمَهُ بِنْتُ مُوسی، تَدْخُلُ بِشَفاعَتِها شِیعَتُنا الْجَنَهَ بِاَجْمَعِهمْ؛

نام او فاطمه دختر موسی(ع) است كه با شفاعت او، همه شیعیان ما وارد بهشت می گردند."(19)

این روایت حاكی از عظمت مقام فوق العاده حضرت مصعومه(ع) است، كه شفاعت او شامل همه شیعیان خواهد شد. این مطلب نیز شاهد گویایی بر فضایلی استثنایی حضرت مصعومه(ع) است.

یكی از علمای دولت آباد اصفهان، حضرت آیت الله حاج شیخ محمد ناصری دولت آبادی، از پدرش مرحوم آیت الله شیخ محمد باقر ناصری(وفات یافته) سال 1407 هـ .ق) نقل می كند: در سال 1295 هجری قمری، در اطراف قم، قحطی و خشكسالی شد، مردم به ستوه آمدند،‌در میان آن ها چهل نفر از افراد متدین، انتخاب شده و به قم آمدند و در حرم حضرت مصعومه(ع) به بست نشستند، تا شاید با عنایات و دعای آن بزرگوار، خداوند باران بفرستد.

پس از سه شبانه روز، در شب سوم یكی از آنان، مرحوم‌ آیه الله العظمی میرزای قمی(وفات یافته سال 1231 هـ .ق)(20)را در خواب می بیند، میرزا می پرسد: شما چرا در اینجا به بست نشسته اید؟

او عرض می كند: مدتی است در منطقه ما بر اثر نیامدن باران، خشكسالی و قحطی به وجود آمده است، برای رفع خطر، به اینجا پناه آوردیم. میرزای قمی می فرماید: برای همین، در اینجا جمع شده اید؟ این كه چیزی نیست این مقدار از دست ما نیز ساخته است، در چنین نیازها به ما مراجعه كنید، ولی اگر شفاعت همه جهان را خواستید، دست توسل به طرف این شفیعه روز جزا(حضرت مصعومه) دراز كنید.

10ـ پاداش عظیمت زیارت مرقد حضرت مصعومه(ع)

در مورد پاداش زیارت مرقد حضرت مصعومه(ع) روایات متعددی از امام معصوم(ع) نقل شده كه نظر شما را به هشت روایت زیر، كه هر كدام پیام ویژه ای از عظمت مقام حضرت مصعومه(ع) می دهد، جلب می كنیم:

1ـ امام صادق(ع) در ضمن گفتاری فرمود:

"...مَنْ زارَها وَ جبت لَهُ الْجَنَه؛ كسی كه او را زیارت كند، بهشت بر او واجب می گردد."(21)

2ـ نیز فرمود:

"اِنَ زیارتَها تَعْدِلُ الْجَنَهَ؛ همانا زیارت او برابر كسب بهشت است."(22)

3ـ سعد بن سعد اشعری می گوید: در مورد پاداش زیارت قبر حضرت مصعومه(ع) از امام رضا(ع) پرسیدم، فرمود:

"مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ كسی كه او را زیارت كند، پاداش او بهشت است."(23)

4ـ در مورد دیگر فرمود:

"مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ كسی كه او را از روی معرفت به شأن و مقامش، زیارت كند، پاداش او بهشت است."(24)

5ـ نیز فرمود:

"مَنْ زارَ الْمَعْصُومَهَ بِقُمْ كَمَنْ زارَنی؛ كسی كه معصومه(ع) را در قم زیارت كند، مانند آن است كه مرا زیارت كرده است."(25)

6ـ یكی از شیعیان به زیارت مرقد منور حضرت رضا(ع) رفت و پس از زیارت، عازم كربلا شد، و از مسیر همدان به سوی كربلا رفت، در بین راه در عالم خواب، حضرت رضا(ع) را دید، آن حضرت به او فرمود:"چه می شد كه اگر از قم عبور می كردی و قبر خواهرم را زیارت می كردی؟"(26)

7ـ مولی حیدر خوانساری می نویسد: روایت شده، امام رضا(ع) فرمود: هر كس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری(یعنی امام زاده حمزه را كه در كنار مرقد حضرت عبدالعظیم(ع) قرار گرفته است) یا خواهرم(حضرت معصومه(ع)) را در قم زیارت كند، به همان ثواب زیارت من می رسد.(27)

شرح كوتاه

گرچه همه این احادیث، با زبان گویا، بیانگر اوج عظمت مقام حضرت معصومه(ع) است، ولی نكاتی در این روایات هست كه در اینجا اشاره می شود:

مانند: وجوب بهشت، معادل بهشت، ‌مالك شده بهشت كه از كلمه"لَهْ" فهمیده می شود، و برابر بودن زیارت او با زیارت حضرت رضا(ع) و بازخواست حضرت رضا(ع) از شیعه ای كه به زیارت مرقد منور حضرت معصومه(ع) نرفته است.

زیارت حضرت معصومه(ع) را تنها یك امام، سفارش نكرده است، بلكه سه امام(امام صادق، امام رضا و امام جواد(ع)) سفارش نموده اند، و جالب اینكه امام صادق(ع) این سفارش را قبل تولد حضرت معصومه(ع) بلكه قبل از تولد پدر حضرت معصومه(ع) امام كاظم(ع) نموده است.

نكته جالب دیگر، روایت پنجم است كه در آن، پاداش زیارت قبر شریف حضرت معصومه(ع)، برابر پاداش زیارت حضرت رضا(ع)، امام معصوم قرار داده شده است، زید شحام از امام صادق(ع) پرسید: پاداش كسی كه یكی از شما را زیارت می كند چیست؟ آن حضرت در پاسخ فرمود:

"كمن زار رُسْولَ اللهِ؛ مانند كسی است رسول خدا(ص) را زیارت نموده است."(28)

حضرت رضا(ع) فرمود:

"اَلا فَمَنْ زارَنِی وَ هُوَ عَلی غُسلٍ، خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَیَوْمٍ وَلَدَتْهُ اُمُهُ؛ آگاه باشید، كسی كه مرا در حالی كه غسل زیارت كرده زیارت كند، به گونه ای از گناه بیرون آید و پاك می شود كه هنگام تولد از مادرش از گناه پاك بود."(29)

دو نكته پیام آور

1ـ آن همه مقام چرا؟

می پرسند: آن همه مقام چرا؟ با این كه حضرت معصومه(ع) چندین خواهر داشت، چرا بر آنها برتری داشت؟

پاسخ: این سؤال در مورد حضرت زهرا(ع) نیز مطرح است، كه باید در پاسخ گفت: این دو بانو علاوه بر شرافت خانوادگی و ذاتی، در عرصه ها و میدان های ایمان و عمل، ممتاز بودند و در این راستا با گزینش خود، درجات عالی ارزش های والای انسانی را پیمودند، و با عرفان و عمل خود آن گونه درخشیدند.

حضرت معصومه(ع) در صحنه های علم، عرفان، ایمان، سیاست، و حمایت از مقام رهبری، بسیار ممتاز بود و سرانجام در این راستا به شهادت رسید.

او در اقامت هفده روزه خود در قم، به عبادت و راز و نیاز با خدا اشتغال داشت، چنان كه عبادتگاه او كه آن را"بیت النور" گویند و اكنون در مدرسه ستیه قم در محله میدان میر قرار گرفته، گواه نورانیت و صفای ممتاز او در ارتباط با خداست.

"از پرباری عمر مبارك 28 ساله حضرت معصومه(ع) همان بس كه در اقامت هفده روزه اش در قم، حوزه علمیه قم را بقای جادوانه بخشید، و ده ها هزار فرهیخته و دانش پژوه را به جهان تشیع ارزانی داشت، بزرگانی بسان زكریا بن آدم از اصحاب امام رضا(ع) و احمد بن اسحاق وكیل امام حسن عسكری(ع) در قم تا وجود مراجع تقلید و اندیشمندان متفكری چون:

میرزای قمی، آیت الله شیخ ابوالقاسم قمی، آیه الله حائری، آیه الله صدر، آیه الله سید محمد تقی خوانساری، آیه الله حجت، آیه الله بروجردی، آیه الله سید احمد خوانساری، آیه الله گلپایگانی، آیه الله مرعشی نجفی، آیه الله اراكی، علامه طباطبائی، استاد شهید مرتضی مطهری و حضرت امام خمینی(اعلی الله مقامهم الشریف) همه از بركت وجود عالمه آل عبا حضرت معصومه(ع) است كه به حوزه علمیه مركزیت داه، و با پرتو افشانی خویش، آن را به مدینه فاضله اسلامی تبدیل نموده است... انقلاب اسلامی ایران در حقیقت فرزند پاك این سرزمین مطهر و فیضیه(فیض گرفته از درگاه بی بی فاطمه معصومه(ع)) است، كه اینكه با رهبری های حكیمانه ولی امر مسلمین، حضرت آیه الله خامنه ای مد ظله العالی، به مسیر خود ادامه می دهد.

رحمت خدای بزرگ و درود خالصانه همه پیامبران، امامان، اولیای خدا و مجاهدان راستین بر این بانوی بزرگ باد، كه هماره می درخشد و نور افشانی می كند. و كوثر همیشه جوشان ولایت است.

كوتاه سخن اینكه: آنچه انسان را به مقامات ارجمند می رساند، ایمان و عمل است، چنان كه امام باقر(ع) فرمود:

"فَوَ اللهِ ما شِیعَتُنا اِلا مَنْ اِتَقَی اللهَ وَ اَطاعَهُ؛ سوگند به خدا شیعه ما نیست مگر كسی كه پرهیزكار بوده و از خدا اطاعت كند."(30)

نیز فرمود:

"لا تُنالُ وِلا یَتُنا اِلا بِالْعَمَلِ وَالْوَرَعِ؛ به ولایت و دوستی ما جز از راه انجام عمل نیك و پرهیزكاری نمی توان رسید.(31)

2ـ توجه اسلام و مسلمانان به ارزش زن

در همه تاریخ و در تمام ادیان، با افراط و تفریط، به زنان ظلم شده است،‌ولی اسلام حقوق زن را به طور كامل و عادلاه به آنها داده است، و آنها را از هر گونه انحطاط های ساختگی رهایی بخشیده است. یكی از نمونه های این حقیقت این كه: مسلمانان بانوانی همچون: حضرت خدیجه، حضرت فاطمه، حضرت زینب، حضرت معصومه ـ علیهن السلام ـ را به عنوان اینكه آنها دارای عالی ترین مقام ها هستند می ستایند، و با بهترین و عمیق ترین روش، از آنها تجلیل و احترام و نسبت به آنها ابراز احساسات می نمایند، و با این روش خود اعلام می دارند كه میزان در رسیدن به مقامات عالی، تقوا و عمل است، نه زن و مرد، سیاه و سفید و... .

و این عظمت و احترام كه در بارگاه نورانی حضرت فاطمه معصومه(ع) كه همچون نگین در شهر قم، جلوه دارد بهترین دلیل و گواه به احترام اسلام به شخصیت زنان والامقام است، و همین نمونه عملی می تواند جواب كوبنده ای باشد برای آنهایی كه می گویند اسلام برای زن چندان ارزشی قائل نیست.

مرغ دلم راهی قم می شود                    در حرم امن تو گم می شود

عمه سادات سلام علیك                         روح عبادات سلام علیك

كوثر نوری به كویر قمی                          آب حیاتِ دل این مردمی

عمه سادات بگو كیستی                     فاطمه یا زینب ثانی استی؟

از سفر كرببلا آمدی                                یا كه به دنبال رضا آمدی

كاش شبی مست حضورم كنی                  با خبر از وقت ظهورم كنی

حضرت معصومه (س) فاطمه(س) دوم- محمد محمدی اشتهاردی

پی نوشت ها:

(1) ـ ناسخ التواریخ، ج 3، ص 68، ریاحین الشریعه، ج 5، ص 35.

(2) ـ بحار، ج 102، ص 266.

(3) ـ منهاج الدموع، ص 441.

(4) ـ بحار، ج 60، ص 117.

(5) ـ بحار، ج 60، ص228.

(6) ـ‌این مطلب از جمله در بحار، ج 43،‌ص 86 و 88 نقل شده است.

(7) ـ اقتباس از كتاب كریمة اهل بیت،‌تألیف علی اكبر مهدی پور، ص 63 و 64.

(8) ـ انوارالمشعشین، ج 1، ص 211.

(9) ـ الغدیر، ج 1، ص 197.

(10) ـ بحار، ج 68، ص 76 و 77.

(11) ـ الامالی، ص 82، مطابق نقل كتاب فاطمه بنت الامام الكاظم، تألیف دكتر محمد هادی امینی، ص 61.

(12) ـ‌ به نقل از دریای سخن، تألیف سقازاده.

(13) ـ اللؤلؤالثمینه، ص 217 مطابق نقل كتاب گنجینه دانشمندان(تألیف شیخ محمد رازی) ج 1، ص 16 و 17 و آثار الحجه ج 1، ص 8.

(14) ـ اقتباس از كتاب ارزشمند كریمة اهل بیت(ع)، ص 43 تا 45ـ ماجرای فوق را مرحوم آیت الله العظمی سید شهاب الدین مرعشی به طور مكرر برای افراد مختلف نقل كرده است. یكی از شاگردان آیه الله نجفی می گفت: ایشان در دس خود می فرمود: علت آمدن من به قم، همین مطلب بود، پدرم، چهل شب در حرم حضرت علی(ع) بیتوته نمود، شبی علی(ع)(در حال مكاشفه) به پدرم فرمود:"سید محمود چه می خواهی؟" پدرم عرض می كند: قبر حضرت فاطمه زهرا(ع) كجا است تا زیارت كنم، حضرت علی(ع) می فرماید: من كه نمی توانم برخلاف وصیت آن حضرت، قبر او را معلوم كنم. پدرم عرض كرد: پس من در هنگام زیارت او چه كنم؟ حضرت علی(ع) فرمود:"خداوند مقام و شكوه حضرت فاطمه(ع) را(دراین مورد) به حضرت معصومه(ع) داده است. هر كس می خواهد زیارت حضرت فاطمه(ع) را درك كند، به زیارت حضرت فاطمه معصومه(ع) برود."

(15) ـ بحار، ج 102، ص 266.

(16) ـ همان مدرك.

(17) ـ این كتاب در سال 1325 هجری قمری، تألیف شده.

(18) ـ انوارالمشعشین، ج 1، ص 211.

(19) ـ بحار، ج 60، ص 228.

(20) ـ مرقد شریف این عالم ربانی در قبرستان شیخان قم، همواره موجب كرامات ها بوده است.

(21) ـ بحار، ج 48، ص 317.

(22) ـ در بعضی از روایات به جای تَعْدِلُ، تُعادِلُ آمده(بحار،‌ج 60، ص 219).

(23) ـ عیون اخبار الرضا ج 2، ص 267.

(24) ـ‌ بحار ج 48، ص 317.

(25) ـ ناسخ التواریخ، ج 3، ص 68؛ ریاحین الرشیعه، ج 5، ص 35.

(26) ـ انوارالمشعشین، ج 1،‌ص 212.

(27) ـ زبده التصانیف، ج 6،‌ص 159.

(28) ـ عیون اخبار الرضا، ج 2،262.

(29) ـ همان مدرك، ص 260.

(30) ـ اصول كافی، ج 2، ص 74.

(31) ـ همان مدرك، ص 75.